در این زمان [۷۱۳ ق.م (؟)] بنا به مأخذ آسوری قوم گاممیرا که به قول تورات جومر و بنا بهتواریخ یونانی کیمروی Kimmeroi نام داشته و آریایینژاد ، ظاهراً از اقوام سکایی ، بودند از سواحل دریای آزف ، از را

دیوکس بهیونانی Diokes بنیانگذار پادشاهی ماد (۷۰۸-۶۵۵ ق.م) ؛ هرودوت نوشته که دولت ماد را دیوکسنامفرااورتس [؟♧] بنیان گذارد ، ظاهراً دیوکس تلفظ یونانی دیاکو است . وی درآغاز مردی دهقان بود و چون رفتا

کمکم کوروش در پارس نیرویی گرد آورد و برآن شد که بر شاه ماد خروج کند . نبونید پادشاه بابل این واقعه را چنین مینویسد : "شاه ماد لشکر خود را گرد آورد و بهقصد کوروش پادشاه انشان (یا انزان) بیرون رفت .

کوروش پس از تسخیر لیدیه ، فریگیها ، میسیها و دیگر طوایف آسیای صغیر را مطیع خود کرد . بهقول هرودوت ، در این هنگام ائولیانها [از اقوام مهاجرِ یونانیتبار ، ساکن در آسیای صغیر] سفیری نزد کوروش فرستاد

کوروش با حرم خود ، با جلال و شکوه وارد بابل گشت ، موافق هر دو روایت [طبق روایات هرودوت و منابع یهودی] در شهر خونریزی نشد بلکه کوروش با کمال مهربانی با اهالی رفتار کرد . کوروش در معبد بزرگ بابل موافق م

پس از تسخیر شامات و فلسطین کوروش به ایران بازگشت و در مشرق به جنگهایی پرداخت . شرححال وی در این وقایع تاریک است . این قوم که کوروش با آنان جنگ کرد سکاها بودند که در پشت سیحون میزیستند . هرودوت آنان

سورهی الکهف : "و از تو ای رسول سؤال از ذوالقرنین میکنند پاسخ ده که من بهزودی حکایت او را به شما تذکر خواهم داد (۸۳) ما او را در زمین تمکن و قدرت بخشیدیم و از هر چیزی رشتهای به دست او دادیم (۸۴) او

این واقعه را داریوش بزرگ در کتیبهی بیستون چنین بیان میکند : "داریوششاه گوید : این است آنچه من کردهام ، پس از آنکه شاه شدم . کمبوجیه⁰نامی پسر کوروش از دودمان ما را ، که پیش از این شاه بود ، برادری

نام این شاه در کتیبههای هخامنشی داریواوش Dârayavaush ، به بابلی دریاووش ، به مصری آنتریوش یا تاریوش ، در تورات داریوش است و در متون یونانی داریوس Dareios آمده است . داریوش پسر ویشتاسب بود ، و بهقول

داریوش در کتیبهی نقشرستم کرخا یا قرطاجنه را جزو ممالک ایران بهشمار آورده ، ولی چنانکه از نوشتههای ژوستن معلوم میشود این کشور نه فرمان او را میبرد نه خراج میداد . مورخ مذکور در ضمنِ وقایع قرطاجن

هرودوت گوید : خود سکاها عقیده دارند از دیگر ملل جوانترند و در باب نژاد خود گویند : آدمِ اولین این کشور که در آنزمان خالی از سکنه بود ، تارگیتای نام داشت و پدر تارگیتای را آنان زئوس [ظاهراً هرودوت

سرمتها : غربیترین اقوام سکایی این طایفهاند که در قرن چهارم قبل از میلاد در دامنهی کوههای اورال ، در سرزمین اورنبورگ و پروخوروکا میزیستند ، برخی از آثار از آنجا کشف شده است . سرمتها در نیمه

... لشکرکشی به سوی کشور سکاها در ۵۱۵ ق.م روی داد . داریوش در نزدیکی استانبول کنونی از پلی که یونانیانِ آسیای صغیر بهفرمان وی از قایقهای خود زده بودند و شهرهای مجاور یونانی عهدهدار حفظ آن شده بودند

در سال ۴۸۷ ق.م مصر بر ایران بشورید . این یکی از نخستین نتایج جنگ ماراتن بود . ظاهراً علت این طغیان خراجهای گزافی بود که از طرف ایران به آن کشور تحمیل شده بود . در سال مزبور شخصی موسوم به خبیش بر ضدّ

سپاهِ ایران از بوغازِ داردانل که در آنروزگار موسوم به هلسپونت (پل یونان) بود ، از روی پلی که با قایقها به امر شاه ساخته بودند ، در مدت هفت شبانهروز از آسیا بهطرف اروپا گذشت ، عبور لشکریان زیرنظر

قشونِ برّی ایران پس از فتح ترموپیل بهطرف آتن رهسپار شد . آتنیان چون در ترموپیل امید پیروزی داشتند آتن را تخلیه نکرده بودند ، ولی کار را در اینهنگام بهعجله صورت دادند . زنان و کودکان را به تروزن ، آ

در تاریخِ مورخان اسلامی و داستانهای باستانی نام این شاه بهکلی فراموش شده است . خشایارشا پسر داریوش اول از زنِ [دوم] او آتسسا دختر کوروش بزرگ بود ، در ۳۵ سالگی بهتخت نشست . (۴۸۶ ق.م) در آغاز پادشاه

محتسب آن مرد را میزد بهزور // مرد گفت ای محتسب کم کن تو شور زانکه کز نام حرام این جایگاه // مستی آوردی و افگندی ز راه بودیی تو مستتر از من بسی // لیک آن مستی نمیبیند کسی در جفای من مرو زین بیش نیز // داد بِستان اندکی از خویش نیز منطقالطیر ( فریدالدین محمد عطار نیشابوری )

بوعلی طوسی که پیرِ عهد بود // سالِکِ وادیِ جدّ و جهد بود آنچنان جا کو به ناز و عز رسید // من ندانم هیچکس هرگز رسید گفت فردا اهل دوزخ زار زار // اهل جنت را بپرسند آشکار کز خوشیِ جنت و ذوق وصال // حال

یافتند آن بُت که نامش بود لات // لشکر محمود اندر سومنات هندوان از بهر بُت برخاستند // ده رهش هم سنگ زر میخواستند هیچ گونه شاه مینفروختش // آتشی بر کرد و حالی سوختش سرکشی گفتش نمیبایست سوخت // زر به