ترویج اندیشه ، نابرابری ، رسانه و قدرت

سعدی و خواجه نصیرالدین طوسی

در عصر شمس با همه بدنامی خلافت عباسی ، روح بغداد کم و بیش ، همه جا در قلمرو خلافت شرقی حکمفرما بوده است ...اگر بخواهیم نفوذ بغداد ، نظام خلیفه سالاری و تقدس مقام خلافت را ، نه تنها در جهان اسلام ، بلکه فقط در ایران آن روزگار که عموماً نیز بیشتر زمزمه ی مخالفت با بغداد از آن برمی خواسته ... درنظر مجسم داریم ، کافی است به مرثیه ی سعدی در قتل المستعصم ، ۱۱ سال پس از غیبت شمس ، در سال ۱۲۵۸ م نظر افکنیم . سعدی این مرثیه را در حیات مستعصم یا به هنگام قدرت و شکوه دستگاه خلافت نسروده است که تصور رود قصد تملق داشته . یا چشمداشت صله ، پاداش ، مقام یا کسب افتخاری به شیوه ی خوشایندگویان سوداگر و مدیحه سرایان آزمند آن را سروده باشد ! بلکه برعکس سرایش این مرثیه که به احتمال قوی سعدی در انتشار آن نیز سعی وافی مبذول داشته ، برای سعدی بسیار هم گران تمام شده . تا جائیکه شهرت دارد به خاطر این مرثیه به فرمان ...